Đây là tình huống cần được xử trí khẩn cấp. Hãy rửa mắt ngay bằng nhiều nước sạch, đồng thời sắp xếp đến cơ sở y tế. Không chờ xem mắt có tự hết đau hay không. Nội dung dưới đây chỉ hướng dẫn ứng phó ban đầu, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.
Cần làm gì ngay khi hóa chất thông cống bắn vào mắt?
Hóa chất thông cống có thể chứa chất ăn mòn mạnh. Mức độ tổn thương phụ thuộc vào thành phần, nồng độ, dạng bột hay dung dịch và thời gian hóa chất tiếp xúc với mắt. Khi chưa xác định được sản phẩm, nên coi đây là một phơi nhiễm hóa chất nguy hiểm.
1. Bắt đầu rửa mắt ngay
Đưa mắt bị bắn hóa chất dưới vòi nước sạch có dòng chảy nhẹ hoặc dùng nước sạch đổ liên tục. Nước mát hoặc hơi ấm đều có thể dùng; không dùng nước quá nóng và không xịt với áp lực mạnh.
Rửa liên tục ít nhất 20 phút, hoặc lâu hơn nếu nhãn sản phẩm, phiếu an toàn hóa chất hoặc nhân viên y tế yêu cầu. Không trì hoãn việc rửa mắt để tìm bao bì, gọi điện hay chuẩn bị loại nước đặc biệt.
Nếu chỉ một mắt bị ảnh hưởng, nghiêng đầu để mắt bị nạn nằm thấp hơn mắt còn lại. Cho nước chảy từ phía gần sống mũi ra phía ngoài nhằm hạn chế nước rửa mang hóa chất sang mắt lành và vùng da khác.
2. Giữ mí mắt mở và chớp mắt trong khi rửa
Nhẹ nhàng giữ mí mắt mở để nước tiếp xúc với toàn bộ bề mặt mắt. Thỉnh thoảng chớp mắt và nhìn theo nhiều hướng trong lúc rửa. Không dùng dụng cụ để cạy mí và không cố gắp hạt bột bằng tay, khăn hoặc tăm bông.
Nếu người bị nạn đang đeo kính áp tròng, hãy bắt đầu rửa trước. Tháo kính áp tròng khi có thể thực hiện dễ dàng trong lúc rửa; không dừng xả nước quá lâu và không cố tháo nếu kính bị kẹt.
3. Tránh để người hỗ trợ tiếp xúc với hóa chất
Người hỗ trợ nên tránh chạm tay trần vào bột, dung dịch hoặc quần áo nhiễm hóa chất. Có thể dùng găng tay và kính bảo vệ nếu chúng ở ngay gần, nhưng không để việc tìm đồ bảo hộ làm chậm quá trình rửa mắt.
Sau khi hỗ trợ, cần rửa kỹ vùng da có nguy cơ tiếp xúc. Không dùng lại khăn, quần áo hoặc dụng cụ đã dính hóa chất khi chưa được xử lý theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm.
4. Đến cơ sở y tế sau khi rửa ban đầu
Sau khi hóa chất thông cống bắn vào mắt, người bị nạn cần được bác sĩ đánh giá khẩn cấp ngay cả khi cảm giác đau, đỏ hoặc nhìn mờ đã giảm. Một số tổn thương hóa chất có thể tiếp tục tiến triển sau lần tiếp xúc ban đầu.
Nếu có thể, tiếp tục rửa trên đường đi theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Người bị giảm thị lực, đau nhiều hoặc khó mở mắt không nên tự lái xe.
Khi nào cần gọi cấp cứu?
Hãy gọi 115 hoặc tìm hỗ trợ cấp cứu ngay nếu người bị nạn có một trong các biểu hiện sau:
- Giảm thị lực, nhìn mờ hoặc không nhìn rõ.
- Đau mắt dữ dội, sợ ánh sáng hoặc không mở được mắt.
- Mắt đỏ nhiều, sưng, chảy nước mắt liên tục hoặc bề mặt mắt có vùng đục trắng.
- Hóa chất bắn vào cả hai mắt hoặc phủ trên diện rộng ở mặt và cơ thể.
- Hít phải hơi, bụi hóa chất và xuất hiện ho, khó thở, đau rát đường hô hấp.
- Lú lẫn, ngất, co giật hoặc có dấu hiệu bất thường toàn thân.
- Không thể rửa mắt đầy đủ tại nơi xảy ra tai nạn.
Không nên dựa vào mức độ đau để tự đánh giá mức độ tổn thương. Kể cả khi chưa có các dấu hiệu trên, phơi nhiễm hóa chất ăn mòn ở mắt vẫn cần được cơ sở y tế kiểm tra sớm.
Cần cung cấp thông tin gì cho cơ sở y tế?
Thông tin chính xác về sản phẩm giúp nhân viên y tế lựa chọn cách đánh giá và xử trí phù hợp. Nếu không làm chậm việc rửa mắt hoặc di chuyển đi cấp cứu, hãy chuẩn bị:
- Bao bì hoặc chai, gói hóa chất còn nguyên nhãn.
- Ảnh chụp rõ tên sản phẩm, thành phần, cảnh báo nguy hiểm và hướng dẫn sơ cứu.
- Phiếu an toàn hóa chất, còn gọi là SDS, nếu sản phẩm có cung cấp.
- Thời điểm xảy ra tai nạn và thời gian hóa chất tiếp xúc với mắt.
- Hóa chất ở dạng bột, hạt, gel hay dung dịch.
- Ước lượng lượng hóa chất đã bắn vào mắt và mắt nào bị ảnh hưởng.
- Thời điểm bắt đầu rửa, loại nước đã dùng và tổng thời gian rửa.
- Các thao tác đã thực hiện trước khi đến cơ sở y tế, kể cả thuốc nhỏ mắt hoặc chất khác đã sử dụng.
- Triệu chứng hiện tại như đau, nhìn mờ, sợ ánh sáng, ho hoặc khó thở.
- Bệnh về mắt, phẫu thuật mắt, thuốc đang dùng và tình trạng đeo kính áp tròng nếu có.
Không cần mang theo hóa chất bằng cách sang chiết sang chai khác. Nếu bao bì bị rò rỉ, hãy chụp nhãn từ khoảng cách an toàn và mô tả sản phẩm cho nhân viên y tế.
Những thao tác tuyệt đối không nên tự làm
Khi sơ cứu hóa chất thông cống, tránh các hành động có thể làm tổn thương nặng hơn:
- Không dụi mắt, kể cả khi có cảm giác cộm như còn hạt bột.
- Không dùng giấm, chanh, baking soda hoặc hóa chất khác để trung hòa. Phản ứng trung hòa có thể sinh nhiệt và làm mô mắt tổn thương thêm.
- Không nhỏ sữa, nước muối tự pha, thuốc nhỏ mắt, thuốc đỏ hoặc dung dịch không được nhân viên y tế chỉ định. Nước sạch là lựa chọn phù hợp để bắt đầu rửa khẩn cấp.
- Không băng kín mắt sau khi rửa nếu chưa có chỉ định chuyên môn.
- Không cố gắp chất bám trong mắt bằng tay, nhíp, khăn giấy hoặc tăm bông.
- Không chờ hết đau mới đi khám và không tự kết luận mắt đã an toàn chỉ vì triệu chứng tạm thời giảm.
- Không trộn hóa chất thông cống với axit, kiềm, nước tẩy hoặc sản phẩm vệ sinh khác. Việc trộn có thể tạo nhiệt, bắn tóe hoặc sinh khí độc.
- Không gây nôn nếu hóa chất đồng thời lọt vào miệng hoặc bị nuốt. Cần súc miệng nhẹ, không nuốt nước súc và liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn.
Sơ cứu khi hóa chất thông tắc dính vào da
Nếu hóa chất thông tắc dính vào da, hãy tránh dùng tay trần chạm vào vùng bị nhiễm. Cởi bỏ quần áo, giày dép và trang sức dính hóa chất càng sớm càng tốt, nhưng không kéo phần quần áo nhiễm hóa chất qua mặt.
Với hóa chất dạng bột khô trên da, nhẹ nhàng phủi lượng bột còn lại khỏi cơ thể trước khi xả nước, nếu có thể thực hiện an toàn và không trái với hướng dẫn trên nhãn. Không chà xát và tránh làm bụi phát tán vào mắt hoặc đường hô hấp. Sau đó, xả vùng da dưới nhiều nước sạch liên tục theo thời gian được ghi trên nhãn hoặc phiếu an toàn hóa chất.
Không bôi kem, dầu, giấm, baking soda hay chất trung hòa lên vùng da bị bỏng hóa chất. Cần đến cơ sở y tế nếu da đau rát kéo dài, phồng rộp, đổi màu, mất cảm giác hoặc hóa chất tiếp xúc trên diện rộng.
Nếu hóa chất dính cả da và mắt, ưu tiên rửa mắt ngay trong khi người hỗ trợ giúp loại bỏ quần áo bị nhiễm. Không để người bị nạn tiếp tục đứng trong khu vực có hơi hoặc bụi hóa chất.
Phòng tránh tai nạn khi dùng bột thông cống
Tai nạn khi dùng bột thông cống thường xảy ra do đổ sản phẩm quá nhanh, cúi sát miệng cống, thêm nước không đúng hướng dẫn hoặc trộn nhiều loại hóa chất. Để giảm rủi ro:
- Đọc toàn bộ nhãn và hướng dẫn của nhà sản xuất trước khi mở bao bì.
- Đeo kính bảo hộ kín, găng chống hóa chất, quần áo dài tay và giữ mặt cách xa miệng cống.
- Bảo đảm khu vực thông thoáng, không để trẻ em hoặc vật nuôi đến gần.
- Chỉ dùng đúng lượng và đúng cách ghi trên nhãn; không tự tăng liều.
- Không dùng sản phẩm khi không biết trong đường ống đang có hóa chất nào khác.
- Không bóp, cắt hoặc chọc thủng bao bì theo cách có thể làm bột bắn lên mặt.
- Đóng kín sản phẩm sau khi dùng và giữ nguyên nhãn trên bao bì gốc.
Trước khi sử dụng, nên kiểm tra liệu hóa chất thông cống cho ống nhựa có phù hợp hay không, bởi hóa chất không phải lựa chọn an toàn cho mọi loại đường ống và mọi nguyên nhân tắc nghẽn.
Với tình trạng tắc nhẹ, có thể cân nhắc các cách thông tắc cống đơn giản tại nhà không dùng hóa chất, miễn là phương pháp phù hợp với hệ thống thoát nước. Nếu đường ống tắc sâu, trào ngược hoặc đã đổ hóa chất nhưng không hiệu quả, hãy ngừng tự xử lý và báo rõ loại hóa chất đã dùng cho đơn vị thông tắc cống Đà Nẵng.
Đối với nhu cầu thông tắc bồn cầu, hút hầm cầu hoặc hút bể phốt tại Đà Nẵng, nên ưu tiên phương án cơ học và khảo sát nguyên nhân thay vì tiếp tục đổ thêm hóa chất. Nhân viên kỹ thuật cũng cần được cảnh báo trước nếu trong bồn cầu hoặc đường ống vẫn còn hóa chất để tránh tai nạn nghề nghiệp.
Nguồn hướng dẫn và giới hạn của nội dung
Các nguyên tắc trong bài dựa trên hướng dẫn sơ cứu phổ biến của nhãn sản phẩm, phiếu an toàn hóa chất và các nguồn y tế như NHS, Mayo Clinic và Poison Control: rửa ngay bằng nhiều nước, không tự trung hòa và đi khám khẩn sau khi mắt tiếp xúc hóa chất.
Thành phần của từng sản phẩm thông cống có thể khác nhau. Khi có hướng dẫn cụ thể trên nhãn hoặc SDS, cần cung cấp thông tin đó cho nhân viên y tế và làm theo chỉ dẫn chuyên môn. Tuy nhiên, không nên trì hoãn việc rửa mắt chỉ để tìm tài liệu. Bài viết không thể xác định mức độ bỏng hóa chất và không thay thế việc khám trực tiếp.