Nước thải tràn gần ổ điện phải được xem là tình huống có đồng thời nguy cơ điện giật, chập cháy và ô nhiễm. Thứ tự xử lý an toàn là đưa người ra khỏi vùng nguy hiểm, cô lập nguồn điện từ vị trí khô ráo, ngăn người khác tiếp cận rồi mới xử lý nước thải. Không bước qua vùng ngập để rút phích cắm, tắt công tắc hoặc tiếp cận tủ điện.
Việc cần làm ngay khi nước thải tràn gần ổ điện
1. Đưa người và vật nuôi ra xa
Yêu cầu mọi người rời khỏi nhà vệ sinh, phòng tắm, bếp hoặc khu vực đang ngập. Với nhà hàng, khách sạn và công trình, cần tạm dừng hoạt động tại khu vực liên quan, chặn lối vào và thông báo rõ rằng bên trong có nguy cơ điện.
Nếu có người đang đứng trong nước và nghi bị điện giật, không chạm trực tiếp vào người đó và không bước vào nước để cứu. Hãy gọi lực lượng cấp cứu, cứu nạn và đơn vị điện lực; chỉ ngắt nguồn điện nếu thiết bị đóng cắt nằm ở vị trí khô ráo, có thể tiếp cận mà không đi qua vùng nguy hiểm.
2. Dừng các hoạt động làm nước thải tiếp tục trào
Từ khu vực an toàn, yêu cầu mọi người ngừng xả bồn cầu, mở vòi, dùng máy giặt, máy rửa bát hoặc đổ nước xuống các miệng thoát có liên quan. Nếu tầng dưới trào nước mỗi khi tầng trên sử dụng thiết bị vệ sinh, hướng dẫn về tình trạng tầng dưới trào nước khi tầng trên xả giúp nhận diện khả năng tắc trên đường thoát chung.
Không cố khóa van nước nếu phải bước vào vùng ngập hoặc đi sát ổ điện, dây dẫn và thiết bị đang ướt.
3. Khoanh vùng nước thải
Đóng cửa hoặc đặt vật cản bên ngoài khu vực, nhưng không dùng vật bằng kim loại và không đứng trên nền ướt để thao tác. Giữ trẻ em, vật nuôi và người không có nhiệm vụ tránh xa. Nếu nước đang lan sang phòng khác, không dùng tay trần, cây lau có cán kim loại hoặc thiết bị điện để chặn nước.
Chỉ ngắt điện khi có thể thao tác từ vị trí khô ráo
Có thể cân nhắc tắt cầu dao tổng hoặc thiết bị đóng cắt của khu vực chỉ khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
- Tủ điện nằm ngoài vùng ngập và không có dấu hiệu bị ướt.
- Có lối tiếp cận hoàn toàn khô ráo, không phải bước qua nước thải.
- Không thấy tia lửa, khói, tiếng nổ lách tách, mùi khét hoặc dây điện hư hỏng.
- Người thao tác biết rõ thiết bị đóng cắt cần sử dụng và không phải tháo nắp tủ điện.
Không chạm vào tủ điện nếu tay, sàn, tường xung quanh hoặc vỏ tủ đang ướt. Không dùng gậy, chổi hay dụng cụ tự chế để gạt cầu dao từ xa. Việc cầu dao đã nhảy cũng không đủ để kết luận toàn bộ vùng ngập không còn điện; nguồn điện có thể đến từ mạch khác, thiết bị lưu điện, máy phát hoặc hệ thống đấu nối không xác định.
Nếu không chắc chắn, hãy giữ khoảng cách và chờ người có chuyên môn cô lập, kiểm tra nguồn điện.
Khi nào gọi điện lực, thợ điện hoặc dịch vụ thoát nước?
Gọi đơn vị điện lực hoặc lực lượng khẩn cấp
Cần ưu tiên liên hệ đơn vị điện lực khi:
- Nước ngập đến công tơ, hộp đấu nối hoặc khu vực dây điện cấp vào công trình.
- Có dây điện đứt, dây rơi xuống nước hoặc cột điện, tủ điện ngoài nhà bị ngập.
- Xuất hiện tia lửa, tiếng phóng điện, khói hoặc mùi khét gần nguồn cấp điện.
- Không thể tiếp cận cầu dao tổng bằng lối đi khô ráo.
- Có người nghi bị điện giật hoặc phát sinh cháy, khói.
Không tự xử lý dây điện phía trước thiết bị đóng cắt chính, công tơ hoặc hạ tầng thuộc lưới điện.
Gọi thợ điện
Thợ điện cần kiểm tra khi ổ cắm, công tắc, hộp nối dây, dây âm tường hoặc thiết bị điện đã tiếp xúc với nước thải. Công việc này nên được thực hiện sau khi nguồn điện đã được cô lập phù hợp.
Cần kiểm tra chuyên môn trước khi đóng điện lại nếu:
- Nước từng chạm hoặc dâng sát ổ điện, dây nối, bình nước nóng hay thiết bị có điện.
- Cầu dao chống rò hoặc cầu dao nhánh đã tác động.
- Ổ cắm có vết ẩm, đổi màu, mùi bất thường hoặc dấu hiệu ăn mòn.
- Không xác định được mạch điện nào cấp cho khu vực ngập.
Không tự sấy ổ điện, tháo mặt ổ cắm hoặc thử đóng điện nhiều lần để xem sự cố đã hết chưa.
Gọi dịch vụ thông cống, thông tắc bồn cầu hoặc hút hầm cầu
Đơn vị xử lý thoát nước chỉ nên tiếp cận vùng trào sau khi khu vực đã được xác nhận an toàn về điện. Nên gọi dịch vụ khi nước thải tiếp tục dâng, nhiều thiết bị thoát nước trào cùng lúc, có tiếng ọc trong đường ống, nước rút rất chậm hoặc sự cố tái diễn.
Tại Đà Nẵng, các hộ gia đình, nhà hàng, khách sạn và công trình nên yêu cầu khảo sát nguyên nhân trước khi chọn phương án thông cống, thông tắc bồn cầu Đà Nẵng, hút hầm cầu Đà Nẵng hoặc hút bể phốt Đà Nẵng. Không phải mọi trường hợp cống trào đều do bể chứa đầy; nguyên nhân cũng có thể nằm ở xi phông, nhánh ống, đường thoát chung hoặc vật cản trong hệ thống.
Nếu chưa biết mức độ sự cố có cần can thiệp chuyên nghiệp hay không, có thể đối chiếu các dấu hiệu trong hướng dẫn khi nào nên gọi thợ thông bồn cầu tại Đà Nẵng. Trước khi đội kỹ thuật đến, chỉ chuẩn bị khu vực từ bên ngoài vùng nguy hiểm theo checklist chuẩn bị trước khi thợ thông tắc đến; không tự di chuyển thiết bị điện đang ướt.
Những việc tuyệt đối không làm trong vùng nước thải
Khi cống trào gần thiết bị điện hoặc xảy ra ngập nhà vệ sinh có điện, không thực hiện các hành động sau:
- Không bước chân trần, đi dép ướt hoặc lội vào khu vực để kiểm tra.
- Không chạm vào ổ cắm, công tắc, phích cắm, dây điện hay thiết bị đang nằm trong nước.
- Không rút phích cắm nếu phải đứng trên nền ướt.
- Không dùng máy bơm, máy hút bụi khô ướt, quạt, máy sấy hoặc dây điện nối dài trong vùng ngập.
- Không đổ hóa chất thông cống vào nước thải đang tràn; hóa chất có thể bắn lên người hoặc tạo thêm rủi ro khi kỹ thuật viên xử lý.
- Không dùng pittông, dây lò xo hoặc mở cửa thăm khi chưa cô lập nguy cơ điện.
- Không đóng điện thử khi ổ cắm và thiết bị chưa được kiểm tra, làm sạch và làm khô phù hợp.
- Không cho rằng nước chưa chạm tới ổ cắm thì khu vực chắc chắn an toàn; dây dẫn, thiết bị đặt thấp hoặc nguồn điện khác vẫn có thể bị ảnh hưởng.
Xử lý cống trào sau khi khu vực đã an toàn về điện
Chỉ chuyển sang xử lý thoát nước khi nguồn điện đã được cô lập và người có chuyên môn xác nhận điều kiện tiếp cận an toàn. Trình tự phù hợp gồm:
- Xác định thiết bị nào trào trước và hoạt động xả nào làm nước dâng.
- Kiểm tra một thiết bị bị tắc hay nhiều điểm thoát cùng bị ảnh hưởng.
- Xác định vị trí đường ống, hố ga hoặc cửa thăm mà không tháo mở tùy tiện.
- Chọn phương án thông tắc, làm sạch đường ống hoặc kiểm tra bể chứa theo nguyên nhân thực tế.
- Thu gom nước thải, làm sạch và khử khuẩn bề mặt bằng sản phẩm phù hợp với vật liệu, không trộn lẫn các hóa chất tẩy rửa.
Cửa thăm có thể hỗ trợ tiếp cận đường ống nhưng việc mở sai thời điểm dễ làm nước thải phun hoặc tràn thêm. Chỉ tham khảo cách nhận diện và sử dụng cửa thăm ống thoát nước sau khi rủi ro điện đã được loại trừ.
Khi đặt dịch vụ tại Đà Nẵng, nên mô tả rõ vị trí trào, mức nước, thiết bị điện gần đó, thời điểm sự cố và các điểm thoát đang bị ảnh hưởng. Đồng thời yêu cầu báo phương án, phạm vi công việc và chi phí trước khi thực hiện. Nếu khu vực vẫn chưa được xác nhận an toàn về điện, cần thông báo để đội thoát nước không tự ý đi vào.
Kiểm tra trước khi sử dụng lại khu vực
Sau khi nước thải đã được xử lý, chưa nên đóng điện hoặc sử dụng nhà vệ sinh ngay. Cần hoàn tất các bước sau:
- Xác nhận đường thoát đã lưu thông và không còn hiện tượng trào ngược khi thử xả có kiểm soát.
- Làm sạch, khử khuẩn và để bề mặt khô phù hợp.
- Để thợ điện kiểm tra các ổ cắm, dây dẫn, thiết bị và cơ cấu bảo vệ từng tiếp xúc với nước.
- Chỉ cấp điện lại khi hệ thống điện đã được xác nhận đủ điều kiện vận hành.
- Theo dõi các điểm thoát trong những lần sử dụng đầu tiên; dừng xả nếu nước tiếp tục dâng hoặc xuất hiện tiếng ọc bất thường.
Nguyên tắc cốt lõi của an toàn điện khi cống trào là không đi vào vùng ngập để tự ngắt điện hoặc xử lý tắc nghẽn. Hãy cô lập con người trước, cô lập nguồn điện từ nơi khô ráo hoặc nhờ đơn vị có thẩm quyền, sau đó mới để dịch vụ thoát nước xử lý nguyên nhân gây trào.